ยาคุมกำเนิด-ชนิดเม็ดฮอร์โมนเดี่ยว (Minipills pills)

 ยาตามกลุ่มโรคและอาการ  วิธีใช้ยา และยารูปแบบพิเศษ 

หลักการเจริญพันธุ์ของผู้หญิง

ปกติธรรมชาติของผู้หญิงต่อมไฮโปธารามัส (Hypothalamus) จะกระตุ้นการทำงานของต่อมใต้สมองพิทูอิทารี (Anterior pituitary gland) ให้ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนโกนาโดโทรฟิน (Gonadotrophin) ประกอบด้วยฮอร์โมนสำคัญ 2 ชนิด คือ ฟอลลิเคิล สติมูเลติง ฮอร์โมน (Follicle stimulating hormone) เรียกย่อๆว่าเอฟเอสเอช (FSH) และ ลูติไนซิงฮอร์โมน (luteinizing hormone) เรียกย่อ ๆว่า  แอลเอช  (LH) ในผู้หญิง เอฟเอสเอช   และแอลเอช จากต่อมใต้สมองส่วนหน้าจะทำให้รังไข่เจริญเติบโต  เอฟเอสเอช   จะกระตุ้นให้สร้างฮอร์โมน อีสโทรเจน (estrogen) ซึ่งเป็นฮอร์โมนหลักที่สำคัญเกี่ยวกับการทำงานและการแสดงออกของผู้หญิง ส่วนแอลเอช   จะมีผลทำให้เกิดการตกไข่

 

ชนิดยาเม็ดคุมกำเนิด

  1. ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนผสม (Combined pills) ติดตามที่บทความถัดไป
  2. ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว (Mini pills)

J ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว (Minipills pills) J

ยาเม็ดคุมกำเนิดในกลุ่มนี้ไม่มีฮอร์โมนอีสโทรเจน (estrogen) มีแต่ฮอร์โมนโปรเจสโตรเจน (Progestogen) ที่มีปริมาณฮอร์โมนเท่ากันทุกเม็ด การพัฒนายาเม็ดคุมกำเนิดชนิดนี้  เพื่อลดอาการข้างเคียงต่างๆที่เกิดจากฮอร์โมนอีสโทรเจน แต่ประสิทธิภาพการคุมกำเนิดจะลดลง พบอาการข้างเคียงคือ มีเลือดออกกระปริดกระปรอยและรอบเดือนมาไม่ปกติจึงไม่เป็นที่นิยมมากนัก ส่วนใหญ่ใช้เป็นทางเลือกในกรณีที่มีข้อห้ามใช้ฮอร์โมนอีสโทรเจน หรือในหญิงให้นมบุตร เนื่องจากไม่มีผลต่อการหลั่งน้ำนมของมารดา และอาจจะมีประโยชน์เมื่อต้องการเลื่อนประจำเดือนออกไปในช่วงสั้นๆ เช่นสำหรับนักกีฬา หรือผู้ป่วยก่อนการผ่าตัด ผู้ที่มีอาการปวดหัวไมเกรนเรื้อรัง โรคหลอดเลือดและหัวใจ เป็นต้น

หลักการทำงานของยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว

ฮอร์โมนโปรเจสโตรเจนทำให้ช่องคลอดมีเมือกข้นเหนียวไม่เหมาะแก่การเดินทางผ่านของอสุจิ และทำให้ ผนังมดลูกไม่เหมาะแก่การฝังตัวของตัวอ่อนที่เกิดจากการปฏิสนธิแล้ว

วิธีการรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว

ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดนี้มีแต่ฮอร์โมนโปรเจสโตรเจนในขนาดต่ำเท่ากันทุกเม็ด การเริ่มรับประทานยาแผงแรก ให้เริ่มเม็ดแรกในวันแรกของการมีประจำเดือน  โดยรับประทานยาทุกวัน วันละ 1 เม็ด ในเวลาเดียวกันทุกวันจนหมดแผง  แล้วรับประทานยาแผงต่อไปต่อจากแผงแรกได้ทันที ไม่ต้องเว้นวัน แม้จะมีประจำเดือนหรือไม่มีประจำเดือนมาก็ตาม  การรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดนี้  อาจมีประจำเดือนมาหรือไม่มาก็ได้แล้วแต่ตัวบุคคล

กรณีที่ลืมรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดควรทำอย่างไร

เรียบเรียงโดย

ภก.กุญชร    เหรียญทอง

26 พ.ย. 61