Hemoglobin A1C (น้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือด)

 อื่นๆ 

Hemoglobin A1C

ชื่ออื่นๆ : A1c, HbA1c, Glycohemoglobin, Glycated Hemoglobin, Glycosylated Hemoglobin

ค่าทางห้องปฏิบัติการนี้คืออะไร

ระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือด (Hemoglobin A1C) เป็นการตรวจเพื่อหาระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือดในช่วง 2-3 เดือนที่ผ่านมา โดย HbA1c จะวัดปริมาณน้ำตาลกลูโคสที่เกาะอยู่บนฮีโมโกลบินจนถึงอายุของเซลล์เม็ดเลือดแดง เป็นระยะเวลา 3 เดือน

ระดับของ HbA1c จะมีความสัมพันธ์กับระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหาร 8 ชั่วโมง (Fasting plasma glucose : FBS) รวมทั้งยังนำไปคำนวณค่าเฉลี่ยน้ำตาลในเลือด (estimated average glucose - eAG) ซึ่งค่า eAG จะมีความแตกต่างกับการใช้ FBS กล่าวคือ ค่า FBS เป็นการวัดระดับน้ำตาลขณะที่อดอาหารก่อนวันที่เจาะเลือด ซึ่งในแต่ละวันระดับน้ำตาลในเลือดอาจมีความผันแปรตามปัจจัยต่างๆ เช่น อาหาร เครื่องดื่ม เป็นต้น ดังนั้นค่า FBS จึงไม่ได้สะท้อนถึงระดับน้ำตาลในเลือดตลอดช่วงระยะเวลาที่ผ่านมาก่อนเจาะเลือด ขณะที่ค่า eAG เป็นค่าที่คำนวณได้จากการใช้สูตร ซึ่งมีค่า HbA1c เป็นตัวแปรหนึ่งที่ไม่มีความผันแปรตามปัจจัยอื่นๆ โดยเฉพาะอาหารหรือเครื่องดื่ม ดังนั้นค่า eAG จึงเป็นค่าหนึ่งที่สะท้อนถึงระดับน้ำตาลในเลือดเฉลี่ยก่อนเจาะเลือด

ทำไมต้องตรวจค่าทางห้องปฏิบัติการนี้

การระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือด (Hemoglobin A1C) ใช้สำหรับ

HbA1c เป็นวิธีการเดียวเท่านั้นที่ได้รับการยอมรับให้ใช้สำหรับคัดกรองและวินิจฉัยโรคเบาหวานหรือภาวะเสี่ยงก่อนเป็นเบาหวาน (prediabetes) โดยใช้ร่วมกับการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหาร 8 ชั่วโมง (Fasting plasma glucose : FBS) หรือ การทดสอบความทนทานต่อน้ำตาล Oral Glucose Tolerance Test (OGTT) ในผู้ป่วยทั่วไป ทั้งนี้ผู้ป่วยกลุ่มอื่นๆ เช่น หญิงตั้งครรภ์ เด็กหรือวัยรุ่น ผู้ที่ได้รับเลือดหรือมีภาวะเลือดออกอย่างรุนแรง ผู้ป่วยโรคตับ โรคไต หรือมีความผิดปกติเกี่ยวกับเลือด อาจใช้ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการอื่นแทน HbA1c

นอกจากนี้ HbA1c อาจใช้ตรวจกับผู้ที่มีน้ำหนักเกินร่วมกับมีความเสี่ยง ดังต่อไปนี้

สำหรับความถี่ในการตรวจ HbA1c ได้มีการแนะนำ ดังนี้

 

HbA1c ใช้สำหรับติดตามการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวาน โดยหากสามารถควบคุม HbA1c ให้ใกล้เคียงกับค่าปกติได้ จะช่วยลดภาวะแทรกซ้อนต่างๆได้ที่มีสาเหตุมาจากระดับน้ำตาลที่สูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น ไตเสื่อม ตาเสื่อม ระบบหัวใจและหลอดลมและระบบปลายประสาท เป็นต้น โดยทั่วไปจะทำการตรวจ HbA1c อย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง

 

สิ่งที่ต้องแจ้งแพทย์ก่อนตรวจค่าทางห้องปฏิบัติการ

· กรุณาแจ้งแพทย์หากท่านได้รับวิตามินใดๆ (วิตามินซีและอี) อยู่ ซึ่งอาจจะส่งผลต่อการแปลผลทางห้องปฏิบัติการได้

· กรุณาแจ้งแพทย์หากท่านมีระดับคลอเลสเตอรอลสูง เป็นโรคตับ โรคไตหรือมีโรคที่ส่งผลต่อฮีโมโกลบิน (hemoglobin) เช่น ภาวะซีด (anemia) ภาวะเลือดออกอย่างรุนแรง เม็ดเลือดแดงแตก (hemolysis) เป็นต้น การขาดธาตุเหล็ก ซึ่งอาจจะส่งผลต่อการแปลผลทางห้องปฏิบัติการได้

· กรุณาแจ้งแพทย์หากท่านได้รับยากระตุ้นเม็ดเลือดแดง (erythropoietin) หรือเพิ่งจะได้รับเลือด ซึ่งอาจจะส่งผลต่อการแปลผลทางห้องปฏิบัติการที่ผิดพลาดจากความเป็นจริง เป็นระยะเวลา 2-3 เดือน

· ประวัติการใช้ยาต้านการแข็งเลือด (warfarin) หรือ ยาละลายลิ่มเลือด (Aspirin)

 

แปลผลอย่างไร

ค่าโดยทั่วไป มีดังนี้

· คัดกรองและวินิจฉัย

ลำดับ

ค่าทางห้องปฏิบัติการ

ค่าโดยทั่วไป (ผู้ใหญ่)

การแปลผลขึ้นกับหน่วยวัด ดังต่อไปนี้

เปอร์เซ็นต์ (%)*

หน่วย mmol/mol**

(มิลลิโมลต่อโมล)

 

HbA1c

 

 

1

ผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวาน

< 5.7 %

(ร้อยละ)

< 39 mmol/mol

(มิลลิโมลต่อโมล)

2

ผู้ที่มีภาวะเสี่ยงก่อนเป็นโรคเบาหวาน

5.7-6.4 %

(ร้อยละ)

39-46 mmol/mol

(มิลลิโมลต่อโมล)

3

ผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน

> 6.5 %

(ร้อยละ)

> 48 mmol/mol

(มิลลิโมลต่อโมล)

* หน่วย เปอร์เซ็นต์ เป็นหน่วยแบบ Conventional Units เป็นหน่วยที่ใช้รายงานผลทางห้องปฏิบัติการของประเทศสหรัฐอเมริกา

** หน่วย mmol/mol เป็นหน่วยแบบ SI (International System of Units) เป็นระบบการรายงานผลทางห้องปฏิบัติการระหว่างประเทศ

 

หมายเหตุ

1. หากมีใบรายงานแสดงผลเลือด (ถ้ามี) ให้ยืดตามค่าที่ระบุนั้นเป็นหลัก

2. หากมีข้อสงสัยควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

3. การตรวจ HbA1c (อย่างเดียว) ไม่ต้องงดอาหารและน้ำ

- ผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน แนะนำให้มีค่า HbA1c น้อยกว่า 7% (ร้อยละ)

- ผู้ภาวะเสี่ยงก่อนเป็นเบาหวาน แนะนำให้มีค่า HbA1c ไม่น้อยกว่า 7% (ร้อยละ) โดยไม่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

eAG (mg/dL) = 28.7 X A1c (%) – 46.7

ข้อควรทราบ

เอกสารอ้างอิง

  1. Hemoglobin A1C. Lab Tests Online. American Association for Clinical Chemistry (AACC). Last modified: January 16, 2017. [cited in 18 January 2017]. Available from https://labtestsonline.org/understanding/analytes/a1c/tab/test
  2. Hemoglobin A1c (HbA1c) Test for Diabetes. WebMD. Medical Reference from Healthwise. Last Updated: October 26, 2016. [cited in 18 January 2017]. Available from http://www.webmd.com/diabetes/guide/glycated-hemoglobin-test-hba1c

 

ผู้เรียบเรียง: ภญ.ปานรดา นวลโสภาภณ

วันที่เรียบเรียง 24 มกราคม 2560