ระดับไขมันคอเลสเตอรอลในเลือด (Total Choresterol)

 โรคระบบหัวใจและหลอดเลือด  ไขมันในเลือดสูง 

ค่าทางห้องปฏิบัติการ : Total cholesterol

ชื่ออื่นๆ : Blood cholesterol

ค่าทางห้องปฏิบัติการนี้คืออะไร

        คลอเลสเตอรอล [Total cholesterol] เป็นสารที่สำคัญของร่างกาย ประกอบด้วย ไขมันชนิดดี [HDL-c], ไขมันชนิดร้าย [LDL-c] และ ไขมัน VLDL เมื่อมีปริมาณพอเหมาะไม่มากเกินไป นั้นคือเป็นองค์ประกอบเยื่อหุ้มเซลล์ทั่วร่างกาย เป็นวัตถุดิบให้ร่างกายผลิตน้ำดี (Bile) เพื่อใช้ในการย่อยอาหารประเภทไขมัน และดูดซึมวิตามินที่ละลายในไขมัน เช่น วิตามินเอ, ดี, อี และ เค นอกจากนั้น ร่างกายยังนำ     คลอเลสเตอรอลไปใช้ในการผลิตฮอร์โมนที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต และฮอร์โมนเพศอีกด้วย
        แต่หากร่างกายมีปริมาณคลอเลสเตอรอลมากเกินไป ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย โดยที่       คลอเลสเตอรอลจะไปสะสมเกาะตามผนังหลอดเลือด และสามารถอุดตันหลอดเลือด เพิ่มความเสี่ยงการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมองตามมา

การตรวจ Total chloresterol สำคัญอย่างไร

        การตรวจค่าคลอเลสเตอรอล มีประโยชน์ในการประเมินความเสี่ยงการพัฒนาของโรคต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง โรคหัวใจ เพราะคลอเลสเตอรอลในเลือดสูงมีความเกี่ยวข้องกับภาวะโรคหลอดเลือด โรคหัวใจ และสามารถเพิ่มความเสี่ยงการเกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลันที่นำไปสู่การเสียชีวิตได้ ดังนั้นการตรวจติดตามอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นประโยชน์ในการป้องกันโรคต่างๆดังกล่าว

ตรวจบ่อยแค่ไหน

        สำหรับผู้ใหญ่ทุกท่าน แนะนำตรวจคัดกรองคลอเลสเตอรอล อย่างน้อยทุกๆ 5 ปี โดยทั่วไปแพทย์จะพิจารณาตรวจกับค่าไขมันอื่นๆ เช่น ไขมันชนิดดี [HDL-c], ไขมันชนิดร้าย [LDL-c] และ ไตรกลีเซอไรด์ [TG]
        โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากผู้ที่อายุตั้งแต่ 20 ปีขึ้นไปที่มีปัจจัยเสี่ยง (Major risk factors) ของการเกิดโรคหัวใจ ควรพิจารณาตรวจติดตามค่าคลอเลสเตอรอล ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงดัง ตารางที่ 1


ตารางที่ 1 แสดงผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ ดังนี้

• สูบบุหรี่
• ท่านมีโรคความดันในเลือดสูง [คือ ค่าความดันมากกว่าหรือเท่ากับ 140/90 mm/Hg หรือรับประทานยาลดความดันอยู่]
• มีประวัติครอบครัว [พ่อแม่พี่น้องสายเลือดเดียวกัน] เป็นโรคหัวใจ โดยเพศชายพบในอายุต่ำกว่า 55 ปี หรือเพศหญิงพบในอายุต่ำกว่า 65 ปี
• ท่านมีประวัติเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจอยู่ (coronary heart disease)
• ท่านเป็นเบาหวานอยู่


        และหากผู้ป่วยที่แพทย์พิจารณาว่าต้องดูแลตนเองด้วยการควบคุมอาหารหรือรักษาด้วยยาลด คลอเลสเตอรอล การตรวจติดตามค่าคลอเลสเตอรอลจะถี่มากขึ้น โดยทั่วไปมากกว่า 1 ครั้งต่อปี ขึ้นกับดุลพินิจการแพทย์ผู้รักษา เพื่อใช้ในการประเมินประสิทธิภาพการรักษาและความเสี่ยงการเกิดโรคหัวใจ


ตารางที่ 2 ค่าผลตรวจ Total cholesterol ปกติโดยทั่วไป ดังนี้

            ค่าน้อยกว่า                     200 mg/dL              ปกติ
            ค่าช่วง                            200-239 mg/dL     เริ่มสูง
            ค่ามากกว่าหรือเท่ากับ    240 mg/dL             ความเสี่ยงสูง
โดยงดอาหารก่อนเจาะเลือด 12 ชม. [สามารถทานน้ำได้ปกติ]

หากมีใบรายงานแสดงผลเลือด (ถ้ามี) ให้ยืดตามค่าที่ระบุนั้นเป็นหลัก

 

ค่า Total Cholesterol แปลผลอย่างไร

ค่าผิดปกติ:

1. ในทางน้อย อาจแสดงผลว่า
    • สภาวะทุโภชนาการ (malnutrition) ก็ได้
    • อาจมีเซลล์ตับตายเฉพาะส่วน
    • อาจเกิดจากสภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน (Hyperthyroidism)
2. ในทางมาก อาจแสดงผลว่า
        2.1 ค่าคลอเลสเตอรอลสูง ทำให้เกิดความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ
    • หากค่าคลอเลสเตอรอลต่ำกว่า 200 มิลิกรัมต่อเดซิลิตร (mg/dL) มีความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจน้อย
    • หากค่าคลอเลสเตอรอลอยู่ในช่วง 200-239 mg/dL ถือว่ามีความเสี่ยงปานกลางในการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งแพทย์อาจพิจารณาตรวจค่าไขมันอื่นๆร่วมด้วยเพิ่มเติม เช่น ไขมันชนิดดี [HDL-c], ไขมันชนิดร้าย [LDL-c] และ ไตรกลีเซอไรด์ [TG] ซึ่งขึ้นกับผลการตรวจและความเสี่ยงอื่นๆที่ท่านมี
    • หากค่าคลอเลสเตอรอลมากกว่าหรือเท่ากับ 240 mg/dL ถือว่ามีความเสี่ยงสูงในการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งแพทย์อาจพิจารณาตรวจค่าไขมันอื่นๆร่วมด้วยเพิ่มเติม เช่น ไขมันชนิดดี [HDL-c], ไขมันชนิดร้าย [LDL-c] และ ไตรกลีเซอไรด์ [TG] เพื่อบ่งชี้ที่มาของระดับคลอเลสเตอรอลในเลือดสูง และประเมินการรักษาที่เหมาะสมต่อไป
        2.2 นอกจากนั้นอาจแสดงผลว่า
    • อาจกำลังเกิดโรคตับอักเสบ (Hepatitis)
    • อาจกำลังเกิดปัญหาท่อในถุงน้ำดีอุดตัน
    • อาจเกิดสภาวะโรคไต (Nephrotic syndrome)
    • อาจเกิดสภาวะดีซ่านจากถุงน้ำดีอุดตัน (Obstructive jaundice)
    • อาจเกิดจากโรคตับอ่อนอักเสบ

เป้าหมายของการรักษา ดังนี้

        หากแพทย์พิจารณารักษา ประเมินจากความสูงของค่าคลอเลสเตอรอล และส่วนใหญ่เป้าหมายหลักคือเพื่อลดค่าไขมันให้ได้ค่าที่เหมาะสม โดยเฉพาะค่าไขมันชนิดร้าย [LDL-c]

การจัดการ หากสาเหตุต้องรักษาภาวะคลอเลสเตอรอลสูง

1. ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ทุกท่าน ดังนี้
    • ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ทานอาหารไม่มากเกินจำเป็น ลดบริโภคประเภทไขมันอิ่มตัว เช่น เนื้อสัตว์ เนย มะพร้าว กะทิ เป็นต้น และอาหารที่มีคลอเลสเตอรอลสูง เช่น ปลาหมึก ไข่ กุ้ง หอย ร่วมทั้งอาหารมีน้ำตาลปริมาณมาก เป็นต้น
    • และ เพิ่มการบริโภคอาหารพวกพืชผักผลไม้ ที่มีเส้นใย (fiber) ให้มาก
    • และ ลดน้ำหนักด้วยวิธีที่เหมาะสม เพิ่มการทำกิจกรรมต่างๆ อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน   5 ครั้งต่อสัปดาห์ เช่น การออกกำลังกาย การเดินเร็ว ซึ่งควรเป็นกิจกรรมที่เหมาะสมในแต่ละบุคคล
    • และ เลิกบุหรี่
    • ลดความเครียด ความวิตกกังวล เนื่องจากทำให้ร่างกายผลิตคลอเลสเตอรอลขึ้นมาเกินความจำเป็น
2. ผู้ที่ต้องรับประทานยาลดไขมันตามแพทย์สั่ง ต้องไปพบแพทย์เพื่อรักษาให้เหมาะสม
3. ผู้ที่ต้องปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินการรักษาที่เหมาะสม และเพื่อติดตามผลการรักษา

ข้อควรทราบ

1. หากมีข้อสงสัยให้สอบถามแพทย์หรือเภสัชกร
2. เด็กอายุต่ำกว่า 20 ปีที่มีน้ำหนักเกิน (Overweight) หรืออ้วน (Obesity) ควรพิจารณาตรวจติดตามค่าคลอเลสเตอรอลอย่างน้อยทุก 2 ปี โดยเกณฑ์ในเด็กหรือในวัยรุ่นอาจมีความแตกต่างจากในผู้ใหญ่ ดังนั้นพิจารณาปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
3. ท่านควรแจ้งแพทย์ก่อนหากท่านได้รับยา อาหารเสริม หรือสมุนไพรอยู่ ซึ่งอาจมีผลเพิ่มระดับ  คลอเลสเตอรอลได้
4. ท่านควรแจ้งแพทย์ก่อน หากท่านมีภาวะติดเชื้อ, เจ็บป่วยเฉียบพลัน (acute illness), อยู่ในระหว่างการผ่าตัดหรืออุบัติเหตุ (stress like from surgery or an accident) ผลการตรวจอาจผิดพลาดจากความจริงได้ ท่านควรรออย่างน้อย 6 สัปดาห์หลังอาการต่างๆหายไป
5. ผู้หญิงตั้งครรภ์ อาจจะมีค่าคลอเลสเตอรอลสูงขึ้นได้ ดังนั้นอาจจะพิจารณารออย่างน้อย หลังคลอด 6 สัปดาห์เพื่อตรวจอีกครั้ง

เอกสารอ้างอิง

1.     Total chloresterol. Lab Tests Online®. American Association for Clinical Chemistry (AACC). Last modified:  February 10, 2012. [cited in 11 July 2012].  Available from http://labtestsonline.org/understanding/analytes/ldl/tab/test.
2.    ประสาร เปรมะสกุล. Total chloresterol. ใน: คู่มือแปลผลตรวจเลือด เล่มแรก. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพ: อรุณการพิมพ์; 2553. หน้า 225.

เรียบเรียงโดย ภญ. สุพรรณิการ์ ประทีปจรัสแสง